Zadanie 8.1 — zdanie pojedyncze czy złożone
Czy wypowiedzenie z tekstu Lema jest zdaniem pojedynczym i które z dwóch innych wypowiedzeń jest tego samego typu.
Zadanie
Uzupełnij poniższe zdanie. Wybierz odpowiedź spośród oznaczonych literami A i B oraz odpowiedź spośród oznaczonych literami C i D.
Wszystkie trzy wypowiedzenia to cytaty z opowiadania Stanisława Lema Przyjaciel Automateusza. Do rozwiązania zadania nie potrzebujesz reszty tekstu.
Wypowiedzenie „Każde takie ziarenko jest koncentratem elektrycznego myślenia, niezmiernie wszechstronnym i rozumnym” jest zdaniem …
pojedynczym
złożonym
…podobnie jak wypowiedzenie …
Gdybyś reflektował na tuzin, mógłbym odstąpić taniej
A zatem, mój zacny Automku, masz przed sobą garść elektroprzyjaciół
Najpierw spróbuj sam. Odpowiedź jest zakryta niżej.
Odpowiedź
Jak to ugryźć
Policz orzeczenia, czyli czasowniki w formie osobowej, które mówią, co robi podmiot albo co się z nim dzieje. Jedno orzeczenie oznacza zdanie pojedyncze, dwa lub więcej — zdanie złożone. Przecinki niczego tu nie przesądzają.
Krok po kroku
- Każde takie ziarenko jest koncentratem… — jedno orzeczenie: jest koncentratem. Słowa wszechstronnym i rozumnym opisują koncentrat, a nie tworzą osobnego zdania. To zdanie pojedyncze, więc w pierwszej luce wybierasz A.
- Gdybyś reflektował na tuzin, mógłbym odstąpić taniej — dwa orzeczenia: reflektował i mógłbym odstąpić. To zdanie złożone, więc nie pasuje do zdania pojedynczego.
- A zatem, mój zacny Automku, masz przed sobą garść elektroprzyjaciół — jedno orzeczenie: masz. Słowa mój zacny Automku to zwrot do osoby, a nie osobne zdanie. To zdanie pojedyncze, więc w drugiej luce wybierasz D.
Tu łatwo o błąd
| Źle | Dlaczego źle | Dobrze |
|---|---|---|
| B, bo pierwsze wypowiedzenie ma przecinek | przecinek oddziela tu tylko dopowiedzenie niezmiernie wszechstronnym i rozumnym, a orzeczenie jest jedno | licz orzeczenia, nie przecinki |
| C zamiast D | uczeń widzi dwa przecinki w D i uznaje je za zdanie złożone | przecinki w D wydzielają zwrot do osoby; orzeczenie jest jedno: masz |
| mógłbym odstąpić policzone jako dwa orzeczenia | czasownik w bezokoliczniku razem z mógłbym tworzy jedno orzeczenie | w zdaniu C orzeczenia są dwa, bo drugie to reflektował |