Temat 1 — plan przemówienia

1. Zwrot do słuchaczy i teza: każdy może kształtować swoją przyszłość, bo zależy ona od naszych decyzji.
2. Argument 1 z lekturą obowiązkową: Ebenezer Scrooge z Opowieści wigilijnej zmienia swoją przyszłość po tym, co pokazały mu duchy.
3. Argument 2 z drugim utworem: Jacek Soplica z Pana Tadeusza po wielkim błędzie buduje lepsze życie jako ksiądz Robak.
4. Apel do słuchaczy: tryb rozkazujący, zachęta do działania.
5. Podziękowanie za uwagę.

Temat 1 — przykładowe przemówienie

Drodzy koledzy i koleżanki!

Czy zdarzyło się wam pomyśleć, że wasza przyszłość jest już zapisana i nic nie da się zmienić? Że skoro raz dostaliście słabą ocenę albo z kimś się pokłóciliście, tak już zostanie? Chcę was dziś przekonać, że to nieprawda. Każdy z nas może kształtować swoją przyszłość, bo zależy ona przede wszystkim od naszych decyzji.

Najlepszym dowodem jest Ebenezer Scrooge z „Opowieści wigilijnej” Charlesa Dickensa. Przez lata był skąpcem, który nie dbał o nikogo. W Wigilię odwiedziły go duchy. Duch przyszłych świąt pokazał mu samotną śmierć i opuszczony grób, a także smutek rodziny Cratchitów po śmierci małego Tima. Scrooge zrozumiał, że ta przyszłość jeszcze się nie wydarzyła i że może ją zmienić. Rano wysłał Cratchitom wielkiego indyka i poszedł na świąteczny obiad do siostrzeńca, a potem podniósł Bobowi pensję. Pomyślcie: jeśli stary, zatwardziały skąpiec potrafił odmienić swoje życie w jedną noc, to czy my, mając całe życie przed sobą, nie damy rady?

Drugi przykład pokazuje, że nawet po wielkim błędzie można zbudować lepszą przyszłość. Jacek Soplica z „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza w młodości w gniewie zabił Stolnika. Nie uciekł jednak od swojej winy. Został księdzem Robakiem i przez lata działał dla ojczyzny, a także zadbał o przyszłość Tadeusza i Zosi. Przed śmiercią wyznał winę i otrzymał przebaczenie od Gerwazego. Jego życie dowodzi, że przeszłość nie przekreśla przyszłości, jeśli podejmiemy wysiłek.

Wiem, że jesteście ludźmi ambitnymi i odważnymi, dlatego mówię to właśnie wam. Nie czekajcie, aż ktoś zdecyduje za was. Wyznaczcie sobie cel, zróbcie pierwszy krok, a jeśli się potkniecie, wstańcie i idźcie dalej. Przyszłość nie jest wyrokiem, tylko zadaniem, które możemy wykonać.

Dziękuję za uwagę!

W tym przemówieniu są wszystkie cechy formy: zwrot do słuchaczy, pytania retoryczne, tryb rozkazujący (pomyślcie, nie czekajcie, wyznaczcie), zaimki my i wy oraz zjednywanie (jesteście ludźmi ambitnymi i odważnymi). Oba argumenty są poparte przykładami z utworów, a przykład z lektury obowiązkowej stoi na pierwszym miejscu. Przemówienie ma około 260 wyrazów.

Temat 2 — plan opowiadania

Przykład z lekturą Mały Książę:

1. Czas i miejsce: wakacyjna wycieczka, zabłądziłeś na pustyni.
2. Spotkanie: chłopiec o złotych włosach prosi cię, żebyś narysował mu baranka. Rozpoznajesz Małego Księcia.
3. Przygoda: Mały Książę opowiada o swojej róży i o lisie, którego oswoił. Kończy się wam woda, zrywa się wiatr.
4. Niezwykły przedmiot: w piasku znajdujecie kompas, którego igła nie wskazuje północy, tylko to, czego ktoś najbardziej potrzebuje.
5. Zwrot akcji i punkt kulminacyjny: igła prowadzi was do studni ukrytej na pustyni.
6. Szczęśliwe zakończenie i puenta: pijecie wodę, a Mały Książę powtarza to, czego nauczył go lis: najważniejszych rzeczy nie widać oczami, trzeba je poczuć sercem.

Temat 2 — przykładowy początek opowiadania

Tamtego lata wybrałem się z rodzicami na wycieczkę po pustyni. Zatrzymaliśmy się przy wielkiej wydmie, a ja wspiąłem się na nią, żeby zrobić zdjęcie. Kiedy zszedłem, nie było już ani samochodu, ani drogi.

— Proszę, narysuj mi baranka — usłyszałem nagle za plecami.

Odwróciłem się. Przede mną stał drobny chłopiec o złotych włosach, w długim płaszczu i z szalikiem, który powiewał na wietrze.

— Baranka? Tutaj? — zapytałem zdziwiony.

— Tam, skąd pochodzę, jest bardzo mało miejsca — odpowiedział poważnie. — A baranek zjadałby baobaby, zanim urosną.

Wtedy zrozumiałem, kogo spotkałem.