Zadanie 16 — podmiot i przydawka w zdaniu Hawkinga
Jaką funkcję w zdaniu „Kształt przyszłości zależy od was” pełnią wyrazy „was” i „przyszłości”.
Zadanie
Zdanie Kształt przyszłości zależy od was to ostatnie zdanie tekstu Stephena Hawkinga Czy możemy kształtować naszą przyszłość? (arkusz CKE, strona 12). Do rozwiązania zadania nie potrzebujesz reszty tekstu. W arkuszu wyrazy, o które chodzi, były podkreślone, a tu są pogrubione.
Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.
W wypowiedzeniu „Kształt przyszłości zależy od was” pogrubiony wyraz pełni funkcję podmiotu.
W wypowiedzeniu „Kształt przyszłości zależy od was” pogrubiony wyraz pełni funkcję przydawki.
Najpierw spróbuj sam. Odpowiedź jest zakryta niżej.
Odpowiedź
Jak to ugryźć
Zacznij od orzeczenia, bo od niego zadajesz pytania o pozostałe części zdania. Orzeczenie to zależy. Potem pytaj:
- kto? co? zależy — tak znajdziesz podmiot,
- od kogo? od czego? zależy — tak znajdziesz dopełnienie,
- jaki? czyj? czego? przy rzeczowniku — tak znajdziesz przydawkę.
Krok po kroku
- Orzeczenie: zależy.
- Podmiot: co zależy? — kształt. Podmiotem jest więc kształt, a nie was.
- Zdanie 1 — fałsz. Od kogo zależy? — od was. Wyrazy od was odpowiadają na pytanie przypadka zależnego, czyli pełnią funkcję dopełnienia. Podmiot odpowiada na pytanie kto? co? w mianowniku, a was nie jest w mianowniku.
- Zdanie 2 — prawda. Kształt czego? — przyszłości. Wyraz przyszłości określa rzeczownik kształt, więc jest przydawką.
Tu łatwo o błąd
| Źle | Dlaczego źle | Dobrze |
|---|---|---|
| zdanie 1 — prawda, „bo was to osoby, które coś robią” | w tym zdaniu to kształt przyszłości zależy od nich; was nie jest w mianowniku | zapytaj kto? co? zależy — odpowiedź to kształt |
| zdanie 2 — fałsz, „bo przydawka musi być przymiotnikiem” | przydawką może być też rzeczownik w dopełniaczu | kształt czego? przyszłości — to przydawka |
| uznanie przyszłości za dopełnienie | przyszłości nie łączy się z czasownikiem zależy, tylko z rzeczownikiem kształt | wyraz określający rzeczownik to przydawka |