Zadanie 4 — argument, że wynalazca opanował sztukę perswazji
Jak sformułować argument, że wynalazca dobrze opanował sztukę perswazji, korzystając z definicji słownikowej i z tekstu.
Zadanie
Tekst do zadania. Zadanie dotyczy fragmentu opowiadania Stanisława Lema Przyjaciel Automateusza ze zbioru Bajki robotów. Tekst jest chroniony prawem autorskim, więc nie przepisujemy go na tę stronę. Przeczytasz go w arkuszu CKE na stronach 5 i 6: otwórz arkusz na stronie 5.
O czym jest fragment. Robot Automateusz wybiera się w daleką i niebezpieczną podróż. Chce mieć towarzysza, więc idzie do wynalazcy, który sprzedaje elektrycznych przyjaciół. Wynalazca pokazuje mu garść metalowych ziarenek i długo wylicza ich zalety: każde myśli, doradza, pociesza, nigdy nie śpi, jest trwałe, ładne i poręczne. Za jedno trzeba zapłacić tyle brylantów, ile ono waży, a wynalazca nazywa tę cenę umiarkowaną. Proponuje też, że przy zakupie tuzina odda taniej. Automateusz kupuje jednego przyjaciela, o imieniu Wuch, i rusza w drogę.
Przeczytaj definicję wyrazu perswazja ze słownika języka polskiego.
«przekonywanie kogoś, aby zrobił coś lub zachował się w sposób, jakiego chce inna osoba» (Wielki słownik języka polskiego, wsjp.pl)
Do podanej niżej tezy sformułuj argument. Odwołaj się do powyższej definicji oraz do przytoczonego fragmentu utworu Przyjaciel Automateusza.
Teza: Wynalazca, z którym spotkał się Automateusz, dobrze opanował sztukę perswazji.
Jak to ugryźć
Argument to zdanie, które pokazuje, dlaczego teza jest prawdziwa. Sama teza powtórzona innymi słowami nie jest argumentem. Z definicji wynika, że perswazja ma dwie części: przekonywanie i skutek, czyli to, że ktoś robi to, czego chce przekonujący. Twój argument powinien pokazać obie części na przykładzie z tekstu.
Krok po kroku
- Czego chciał wynalazca? Chciał sprzedać elektrycznego przyjaciela, najlepiej kilka.
- Jak przekonywał? Wyliczał zalety przyjaciela, nazwał cenę umiarkowaną i zaproponował rabat przy zakupie tuzina.
- Jaki był skutek? Automateusz kupił Wucha i zapłacił brylantem, czyli zrobił to, czego chciał wynalazca.
- Łączysz te trzy punkty w jedno lub dwa zdania.
Odpowiedź: Wynalazca przekonał Automateusza do zakupu elektrycznego przyjaciela, bo długo wyliczał jego zalety i nazwał wysoką cenę umiarkowaną. Robot kupił Wucha, czyli zachował się tak, jak chciał wynalazca, a to właśnie jest perswazja.
Jak to zapisać na egzaminie
- Zacznij od tego, co wynalazca zrobił, a nie od tego, jaki był.
- Wpisz w argument skutek: robot kupił przyjaciela. Bez skutku nie widać, że perswazja się udała.
- Wystarczą dwa zdania. Nie streszczaj całego fragmentu.
Za co są punkty · 1
- 1Za argument, który łączy definicję perswazji z tym, jak wynalazca przekonał Automateusza do zakupu.
Tu łatwo o błąd
| Źle | Dlaczego źle | Dobrze |
|---|---|---|
| „Elektroprzyjaciele byli bardzo mali.” | to prawdziwa informacja z tekstu, ale nie ma związku z perswazją (0 pkt) | pokaż, jak wynalazca przekonywał i co z tego wynikło |
| „Wynalazca był bardzo przekonujący.” | to teza powtórzona innymi słowami, bez uzasadnienia | napisz, czym przekonywał: zaletami, ceną, rabatem |
| „Wynalazca kłamał, żeby sprzedać.” | tekst nie mówi, że wynalazca kłamał | trzymaj się tego, co jest we fragmencie |