Przykład

Wspólne dzielniki i NWD — część wspólna zbiorów

Do weryfikacji

Jak znaleźć wspólne dzielniki dwóch liczb i największy z nich, czyli NWD, na przykładzie liczb 24 i 36.

Zadanie

Ola ma 2424 jabłka i 3636 gruszek. Chce je rozłożyć do paczek tak, żeby w każdej paczce była taka sama liczba jabłek i taka sama liczba gruszek, a żaden owoc nie został. Ile najwięcej paczek może przygotować? Ile jabłek i ile gruszek będzie wtedy w jednej paczce?

Dane

WielkośćWartość
Liczba jabłek2424
Liczba gruszek3636

Liczba paczek musi dzielić 2424 — inaczej jabłek nie da się rozłożyć po równo — i musi dzielić 3636. Szukasz więc liczby z części wspólnej dwóch zbiorów: dzielników 2424 i dzielników 3636.

Wzory

Zbiory dzielników oznaczamy literą DD:

D24={1,2,3,4,6,8,12,24}D_{24} = \{1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24\}

D36={1,2,3,4,6,9,12,18,36}D_{36} = \{1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36\}

Wspólne dzielniki to iloczyn (część wspólna) tych zbiorów:

D24∩D36D_{24} \cap D_{36}

Największy element tej części wspólnej to największy wspólny dzielnik, czyli NWD.

Rys. Dzielniki liczby 24 (lewe koło) i liczby 36 (prawe koło). W zamalowanej części wspólnej leżą wspólne dzielniki: 1, 2, 3, 4, 6 i 12.

Tok rozwiązania

  1. Wypisz dzielniki 2424. Szukaj ich parami: 1⋅241 \cdot 24, 2⋅122 \cdot 12, 3⋅83 \cdot 8, 4⋅64 \cdot 6. D24={1,2,3,4,6,8,12,24}D_{24} = \{1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 24\}
  2. Wypisz dzielniki 3636: 1⋅361 \cdot 36, 2⋅182 \cdot 18, 3⋅123 \cdot 12, 4⋅94 \cdot 9, 6⋅66 \cdot 6. D36={1,2,3,4,6,9,12,18,36}D_{36} = \{1, 2, 3, 4, 6, 9, 12, 18, 36\}
  3. Wybierz liczby, które są w obu zbiorach: D24∩D36={1,2,3,4,6,12}D_{24} \cap D_{36} = \{1, 2, 3, 4, 6, 12\}
  4. Największa z nich to największa możliwa liczba paczek: NWD(24,36)=12\text{NWD}(24, 36) = 12
  5. Zawartość jednej paczki: 24:12=236:12=324 : 12 = 2 \qquad 36 : 12 = 3

Wynik

Ola może przygotować najwięcej 1212 paczek. W każdej będą 22 jabłka i 33 gruszki.

Każda liczba z części wspólnej — 11, 22, 33, 44, 66 albo 1212 — to możliwa liczba paczek. Słowo „najwięcej” wskazuje na największą z nich.

NWD szybciej znajdziesz rozkładem na czynniki pierwsze: 24=2⋅2⋅2⋅324 = 2 \cdot 2 \cdot 2 \cdot 3 i 36=2⋅2⋅3⋅336 = 2 \cdot 2 \cdot 3 \cdot 3. Wspólne czynniki to 2⋅2⋅3=122 \cdot 2 \cdot 3 = 12. Wypisanie dzielników pokazuje, dlaczego to działa: NWD to największy element części wspólnej zbiorów dzielników.

Typowy błąd

Liczba paczek musi dzielić obie liczby owoców. Dzielnik tylko jednej z nich nie wystarczy, a wspólna wielokrotność to zupełnie inne pojęcie.

Źle: 88 paczek (88 dzieli 2424, ale nie dzieli 3636, bo 36:8=4,536 : 8 = 4{,}5).

Źle: 7272 paczki (72=NWW(24,36)72 = \text{NWW}(24, 36) to najmniejsza wspólna wielokrotność — z 2424 jabłek nie da się zrobić 7272 równych paczek).

Dobrze: 1212 paczek — największy element zbioru D24∩D36D_{24} \cap D_{36}.

Źródło

Podstawa programowa kształcenia ogólnego z matematyki — szkoła podstawowa, klasy IV–VIII · Rozporządzenie MEN z 14 lutego 2017 r. (Dz.U. 2017 poz. 356), zm. Dz.U. 2024 poz. 996 — wymaganie I.11 · publikacja 2024-06-28 · Dokument źródłowy

Stan: do weryfikacji