Ułamki i działania na liczbachZ pamięci na egzamin

Dodawanie ułamków zwykłych

ab+cd=a⋅d+c⋅bb⋅d\frac{a}{b} + \frac{c}{d} = \frac{a \cdot d + c \cdot b}{b \cdot d}
Zapis równoważny
ab−cd=a⋅d−c⋅bb⋅d\frac{a}{b} - \frac{c}{d} = \frac{a \cdot d - c \cdot b}{b \cdot d}
odejmowanie ułamków — ta sama zasada
ab+cb=a+cb\frac{a}{b} + \frac{c}{b} = \frac{a + c}{b}
ułamki o tym samym mianowniku

Co oznaczają litery

aalicznik pierwszego ułamka
bbmianownik pierwszego ułamka
cclicznik drugiego ułamka
ddmianownik drugiego ułamka

Kiedy działa

Mianowniki bb i dd są różne od zera. Gdy mianowniki mają wspólny dzielnik, wygodniej rozszerzyć oba ułamki do najmniejszej wspólnej wielokrotności mianowników — wynik jest ten sam, a mniej jest skracania.

Jak z niego korzystać

Liczniki dodajesz dopiero wtedy, gdy ułamki mają ten sam mianownik. Mianownik wyniku jest wtedy taki sam jak mianownik ułamków: 615+515=1115\frac{6}{15} + \frac{5}{15} = \frac{11}{15}.

Tu łatwo o błąd

01

Dodawanie osobno liczników i mianowników: 25+13\frac{2}{5} + \frac{1}{3} to nie 38\frac{3}{8}. Poprawnie 615+515=1115\frac{6}{15} + \frac{5}{15} = \frac{11}{15}.

02

Rozszerzenie tylko mianownika bez licznika: 25=615\frac{2}{5} = \frac{6}{15}, a nie 215\frac{2}{15}.

Przykłady

Zadanie 16 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2021 — czy można tak podzielić tabliczkę czekoladyRozwiązanieZadanie 3 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2021 — suma i różnica ułamków 3/7 i 3/5RozwiązanieZadanie 2 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2022 — wartość wyrażenia z ułamkiem i potęgamiRozwiązanieZadanie 16 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2024 — z ilu elementów składa się zestaw puzzliRozwiązanieZadanie 4 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2024 — iloczyn i suma dwóch ułamków o różnych znakachRozwiązanieZadanie 16 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2025 — uzasadnij, że trzeci ułamek ma licznik 1RozwiązanieZadanie 7 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2025 — porównanie wyrażeń z ułamkami i pierwiastkamiRozwiązanieZadanie 2 z egzaminu ósmoklasisty z matematyki 2025 — ułamek dziesiętny, liczba mieszana i dzielenie przez liczbę ujemnąRozwiązanie
Źródło: Podstawa programowa kształcenia ogólnego z matematyki — szkoła podstawowa, klasy IV–VIII.
Dalej w dziale · 2 z 6Mnożenie ułamków zwykłych
Następny wzór

Oznaczenia są zapisane tylko w tej przeglądarce. Zaloguj się, żeby ich nie stracić.